LIÊN HIỆP CÁC HỘI KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT
TỈNH LÂM ĐỒNG
Số 2A Trần Hưng Đạo - Phường 3 - Thành phố Đà Lạt - Điện thoai: 0263.3533247 - Email: lienhiephoilamdong@gmail.com

THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH VIỆC TẬP HỢP, PHÁT HUY SỨC MẠNH CỦA ĐỘI NGŨ TRÍ THỨC KHOA HỌC CÔNG NGHỆ NHẰM GÓP PHẦN PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI TỈNH LÂM ĐỒNG

Danh mục: Tư vấn phản biện Ngày đăng: 04 tháng 8 năm 2022

THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH VIỆC TẬP HỢP, PHÁT HUY SỨC MẠNH CỦA ĐỘI NGŨ TRÍ THỨC KHOA HỌC CÔNG NGHỆ NHẰM GÓP PHẦN PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI TỈNH LÂM ĐỒNG

 

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Lâm Đồng

 

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đề cao vai trò của trí thức và chú trọng đến phát triển đội ngũ trí thức. Người luôn trân trọng và động viên đội ngũ trí thức đóng góp vào sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Ngay từ những ngày đầu của chế độ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Người đã từng nói: "Những người trí thức tham gia cách mạng, tham gia kháng chiến rất quý báu cho Đảng. Không có những người đó thì công việc cách mạng khó khăn thêm nhiều", "Trí thức là vốn liếng quý báu của dân tộc. Ở nước khác như thế, ở Việt Nam càng như thế”. Ngay khi nước nhà mới giành được độc lập, để tìm người tài đức ra gánh vác việc nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết bài “Nhân tài và kiến quốc” đăng trên báo Cứu quốc ngày 14/11/1945, với quan điểm: “Kiến thiết cần có nhân tài. Nhân tài nước ta dù chưa có nhiều lắm nhưng nếu chúng ta khéo lựa chọn, khéo phân phối, khéo dùng thì nhân tài càng ngày càng phát triển càng thêm nhiều”.

        Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, mặc dù bối cảnh đất nước đứng trước vô vàn khó khăn, thách thức của những công việc cần kíp giải quyết sau ngày độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nghĩ đến việc mời các chuyên gia, các nhà khoa học người Việt Nam và cả nước ngoài về Việt Nam cộng tác, làm việc. Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng khẳng định việc dùng nhân tài không nên quá khắt khe, miễn họ có lòng trung thành với Tổ quốc, không phản bội lại quyền lợi nhân dân là có thể dùng được. Người cho rằng những người “tài to ta dùng làm việc to, tài nhỏ ta cắt làm việc nhỏ, ai có năng lực về việc gì, ta đặt ngay vào việc ấy”. Hồ Chí Minh đã phát triển tinh thần yêu nước và ý thức tự trọng dân tộc của trí thức. Người trân trọng trí thức, tìm kiếm người tài đức; tin dùng, mạnh dạn trao cho người trí thức những chức vụ tương xứng với tài năng và đức độ của họ. Từ tư tưởng trọng dụng trí thức, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quy tụ xung quanh mình rất nhiều những trí thức nổi tiếng toàn tâm, toàn ý vì đất nước và nhân dân.

        Ngay trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, nhiều cán bộ đã được Người cử ra nước ngoài học tập. Nhiều nhà khoa học theo tiếng gọi thiêng liêng của Người đã từ bỏ cuộc sống cao sang nơi “đất khách quê người” về nước tham gia hai cuộc kháng chiến gian khổ nhưng vô cùng vinh quang của dân tộc. Chính họ là những người đã góp phần xứng đáng của mình vào sự nghiệp khoa học và công nghệ (KH&CN) hiện đại nước nhà. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên quan tâm làm tất cả những gì có thể vì sự phát triển nền khoa học công nghệ của đất nước. Người đặc biệt coi trọng việc tập hợp trí thức, trọng dụng nhân tài, chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học, kỹ thuật.

        90 năm qua, kể từ khi có Đảng lãnh đạo, đội ngũ trí thức Việt Nam đã có những đóng góp quan trọng trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân, đế quốc của dân tộc ta. Trong quá trình đổi mới đất nước, đội ngũ trí thức tiếp tục đóng góp công sức, trí tuệ vào tham mưu hoạch định chủ trương, đường lối, chính sách phát triển; tư vấn, phản biện và giám định xã hội; nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, giáo dục đào tạo; bảo vệ tài nguyên - môi trường. Cùng với đó là hàng loạt dấu ấn - thành tựu trên các lĩnh vực văn hóa - văn nghệ, y tế, báo chí - xuất bản, ngoại giao - hội nhập quốc tế, an ninh - quốc phòng…

        Thực hiện Nghị quyết 27-NQ/TW ngày 06/08/2008 của Ban Chấp hành Trung ương khoá X về xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước nêu rõ "Trí thức Việt Nam là lực lượng lao động sáng tạo đặc biệt quan trọng trong tiến trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, đầu tư xây dựng đội ngũ trí thức là đầu tư cho phát triển bền vững". Điều đó khẳng định Đảng ta luôn coi trọng đội ngũ trí thức, xem đây là lực lượng nòng cốt trong trong thời kỳ Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa và Hội nhập quốc tế. Tại Lâm Đồng, trong những năm qua, công tác đoàn kết, tập hợp phát huy vai trò của đội ngũ tri thức trong phát triển kinh tế - xã hội đạt được nhiều kết quả tích cực. Theo đó, đội ngũ trí thức của tỉnh (gồm những người có trình độ chuyên môn kỹ thuật từ Cao đẳng, Đại học trở lên) khoảng 55.800 người, trong đó có 41% đang làm việc trong khu vực Nhà nước. Đội ngũ trí thức tỉnh có mặt trên hầu hết các lĩnh vực kinh tế - xã hội, đóng góp quan trọng cho sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của địa phương. So với mặt bằng chung của các tỉnh khu vực Tây Nguyên và các tỉnh duyên hải miền Trung, đội ngũ trí thức trên địa bàn tỉnh có số lượng tương đối đông, có trình độ tương đối khá, hoạt động chủ yếu trên các lĩnh vực giáo dục, nghiên cứu, ứng dụng KH&CN, tư vấn, phản biện và một số lĩnh vực khác.

        Thời gian qua, đội ngũ trí thức của tỉnh nhà đã đóng góp đáng kể cho sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. Nhất là trong hoạt động nghiên cứu, chuyển giao ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất đời sống, đội ngũ trí thức tỉnh tại các tổ chức KH&CN của Trung ương và địa phương trên địa bàn tỉnh như Viện Nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt; Công ty TNHH MTV Vắc xin Pasteur Đà Lạt; Viện Nghiên cứu Khoa học Tây Nguyên; Viện Khoa học Lâm nghiệp Nam Trung bộ và Tây Nguyên; Trung tâm Nghiên cứu Khoai tây, Rau và Hoa; Trung tâm Ứng dụng Kỹ thuật Hạt nhân trong công nghiệp; Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng; Trung tâm Kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng Lâm Đồng; Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật... đã có nhiều đề tài, công trình nghiên cứu đạt hiệu quả. Một số kết quả nghiên cứu đã được chuyển giao cho các doanh nghiệp để thương mại hóa thành những sản phẩm, hàng hóa đặc trưng của tỉnh nhà. Một số kết quả nghiên cứu là những tiến bộ kỹ thuật được chuyển giao cho bà con nông dân ứng dụng vào sản xuất đời sống mang lại hiệu quả kinh tế cao, cụ thể như: Các đề tài của Viện Nghiên cứu Khoa học Tây Nguyên; Viện Khoa học Lâm nghiệp Nam Trung bộ và Tây Nguyên; Trung tâm Nghiên cứu Khoai tây, Rau và Hoa Đà Lạt. Bên cạnh đó các công trình nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Hạt nhân Đà Lạt, Công ty TNHH một thành viên Vắc xin Pasteur Đà Lạt đã được đăng trên các tạp chí khoa học trong và ngoài nước đã phục vụ tốt cho công tác điều trị bệnh và sản xuất kinh doanh… Từ các hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất đời sống như trên, trình độ chuyên môn của đội ngũ trí thức của tỉnh được nâng cao, đóng góp những kết quả quan trọng trong việc phát triển kinh tế xã hội, giúp tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, góp phần phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Lâm Đồng, tăng cường và củng cố vững chắc hơn khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên nền tảng liên minh công - nông - trí.

        Có thể khẳng định, qua hơn 10 năm thực hiện Nghị quyết 27 trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, bên cạnh những kết quả, mục tiêu cơ bản đạt được như: Xây dựng đội ngũ trí thức lớn mạnh, đạt chất lượng cao, số lượng và cơ cấu hợp lý, đáp ứng yêu cầu phát triển của địa phương... vẫn còn những hạn chế như: Đội ngũ tri thức phát triển nhanh, số lượng lớn nhưng chưa mạnh; tình trạng vừa thừa, vừa thiếu xảy ra ở nhiều nơi; sự liên thông giữa các cấp, các ngành còn hạn chế; thiếu những cán bộ lãnh đạo, quản lý giỏi, nhà khoa học và chuyên gia đầu ngành trên nhiều lĩnh vực, thiếu tính chuyên nghiệp trong tổ chức hoạt động, làm việc không đúng chuyên môn, sở trường; trình độ ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp và khả năng làm việc trong môi trường quốc tế còn nhiều hạn chế.

        Việc thực hiện chính sách phát triển đối với đội ngũ trí đã có những bước phát triển và đạt hiệu quả đáng kể. Tuy nhiên, việc triển khai thực hiện chính sách phát triển đội ngũ trí thức vẫn còn những hạn chế như: Chậm trong việc triển khai một số nhiệm vụ, giải pháp đã được xác định trong các đề án xây dựng đội ngũ trí thức; một số nhiệm vụ triển khai chưa đạt được mục tiêu đề ra; ở một số nơi chưa thật sự tạo điều kiện, môi trường thuận lợi cho trí thức chuyên tâm cống hiến, chưa khai thác hết tiềm năng của đội ngũ trí thức; một số địa phương lúng túng trong cụ thể hóa các chính sách, pháp luật...

        Để phát huy hơn nữa vai trò của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ Lâm Đồng trong việc nghiên cứu, chuyển giao ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất và đời sống, góp phần xây dựng, củng cố khối liên minh công – nông – trí ở địa phương; xin đề xuất một số giải pháp, đó là:

        - Tiếp tục chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ nêu trong Chương trình hành động số 66-CTr/TU ngày 24/8/2008 của Tỉnh ủy về “xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”. Đổi mới phương thức tập hợp, nâng cao vị trí vai trò của tổ chức Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh. Xây dựng cơ chế phù hợp để đội ngũ trí thức tỉnh có thể tham gia vào một số chương trình, dự án, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

        - Nâng cao nhận thức của các cấp ủy Đảng, chính quyền, Mặt trận đoàn thể về vai trò, vị trí của đội ngũ trí thức đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng của tỉnh. Bên cạnh sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, đội ngũ trí thức tỉnh cũng cần phát huy hơn nữa vai trò của mình trong nghiên cứu khoa học, tư vấn, phản biện hướng tới việc phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Cần có các hình thức phù hợp để tập hợp đội ngũ chuyên gia có trình độ chuyên môn cao, có uy tín khoa học, có nhiều kinh nghiệm và hơn hết am hiểu về kinh tế - xã hội của địa phương, tổ chức các hoạt động nghiên cứu khoa học, tư vấn, phản biện thiết thực đóng góp tích cực cho sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của tỉnh.

        - Quán triệt các quan điểm, chủ trương, chính sách đó, các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể của tỉnh luôn xác định đội ngũ trí thức chính là lực lượng lao động sáng tạo đặc biệt quan trọng trong tiến trình đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế; tạo mọi điều kiện thuận lợi để trí thức của tỉnh được phát huy năng lực, cống hiến tài năng, trí tuệ cho sự nghiệp phát triển chung của tỉnh. Nhờ đó, đội ngũ trí thức của tỉnh đã có bước phát triển về số lượng, nâng cao về chất lượng, đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu, ứng dụng trên nhiều lĩnh vực, góp phần đưa KH&CN trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội.

        - Quan tâm, chú trọng hơn nữa công tác đào tạo, bồi dưỡng, đổi mới công tác cán bộ, quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý trong việc tiến cử và sử dụng cán bộ trí thức; thực hiện công khai, minh bạch trong các khâu tuyển dụng, bố trí, đánh giá và bổ nhiệm cán bộ quản lý. Quan tâm những cán bộ là trí thức trẻ có triển vọng để có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, tạo nguồn kế cận cho tỉnh.

        - Tăng cường các hoạt động trao đổi trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, tổ chức hội nghị gặp mặt đội ngũ trí thức tiêu biểu của tỉnh, trí thức trẻ, trí thức quê Lâm Đồng đang công tác ngoài tỉnh để trao đổi, lắng nghe các ý kiến tham vấn của đội ngũ trí thức; đồng thời tôn vinh những trí thức có đóng góp thiết thực, hiệu quả vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, các tác giả có công trình, giải pháp được trao Giải thưởng Sáng tạo KH&CN Việt Nam, Hội thi Sáng tạo khoa học kỹ thuật của tỉnh...

        Trong giai đoạn mới của đất nước, với xu thế phát triển mạnh mẽ của KH&CN, đặc biệt là Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, cùng với quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng mà trong đó khoa học công nghệ và tri thức đã trở thành động lực trực tiếp và quan trọng, nhất là những quan điểm của Hồ Chí Minh về trí thức, về xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức, tấm gương đạo đức và tác phong của Người vẫn mãi mãi là kim chỉ nam để chúng ta đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ trong thời kỳ đổi mới, xây dựng đất nước và hội nhập./.

 

Tin liên quan