Tư vấn, phản biện và giám định xã hội là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (sau đây gọi tắt là Liên hiệp Hội) đã được thể chế hóa thông qua Quyết định số 650/QĐ-Ttg ngày 24/4/2006 của Thủ tướng Chính phủ phê chuẩn Điều lệ Liên hiệp Hội Việt Nam. Cùng với đó là các văn bản quy phạm pháp luật của các Bộ ngành quy định chi tiết việc thực hiện nhiệm vụ tư vấn, phản biện và giám định xã hội (TV, PB&GĐXH) của Liên hiệp Hội.
Đặc biệt, Quyết định số 14/2014/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã đề cập chi tiết về hoạt động này, trong đó nêu rõ các đề án cần TV, PB&GĐXH bao gồm nhiều lĩnh vực như các đề án về đường lối, chủ trương chính sách quan trọng; các chương trình, dự án lớn, chủ trương quan trọng của trung ương và địa phương…
Những năm qua, Liên hiệp Hội Lâm Đồng cũng đã tổ chức một số chương trình tư vấn phản biện, thu hút sự tham gia của giới chuyên môn đóng góp nhiều ý kiến có giá trị vào nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Lâm Đồng. Dễ thấy rằng, hoạt động tư vấn, phản biện của Liên hiệp Hội Lâm Đồng trong thời gian vừa qua đã trở thành một diễn đàn mà những người tham dự được trình bày ý kiến cá nhân của mình một cách độc lập nhằm trao đổi, tranh luận để cùng làm rõ những khía cạnh của các vấn đề được nêu ra. Nội dung tư vấn, phản biện nhờ đó mà trở nên hết sức phong phú bởi mỗi vấn đề đã được các diễn giả quan tâm chia sẻ dưới góc nhìn chuyên môn khác nhau của cá nhân mỗi người tham gia.
Tuy vậy, hoạt động này có thể nói còn khá hạn chế do chương trình tư vấn, phản biện của Liên hiệp Hội hàng năm cần được sự phê duyệt của UBND tỉnh trên cơ sở chọn lọc một số nội dung cần thiết, cấp bách và đi kèm với đó là kinh phí cho hoạt động này. Điều đó có nghĩa là nếu trong thực tiễn phát triển của xã hội có những nội dung phát sinh cần có sự tham gia tư vấn, phản biện của Liên hiệp Hội thì hoạt động này cũng khó thực hiện vì không nằm trong kế hoạch.
Thật đáng tiếc, thời gian qua Liên hiệp Hội ít có cơ hội tham gia tư vấn, phản biện đối với những chương trình, dự án lớn của địa phương có liên quan đến lĩnh vực khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo… như Quyết định 14/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã nhắc đến khi đề cập về các đề án cần TV, PB&GĐXH. Một phần có thể do kinh phí cấp phát còn hạn hẹp, một phần khác có lẽ do chưa nhận được sự đặt hàng cụ thể từ phía các cơ quan quản lý.
Một điểm nữa là về hình thức tổ chức tư vấn, phản biện. Có thể nói hầu hết được tổ chức theo cách thức đặt hàng các chuyên gia viết bài, sau đó tổ chức hội thảo và in ấn thành tài liệu. Một số cuộc hội thảo dường như “ta nói ta nghe” mà thiếu vắng sự tham dự của các cơ quan quản lý – là những địa chỉ cụ thể cần lắng nghe, cung cấp thông tin, tranh luận… với những ý kiến tư vấn, phản biện để cùng nhau làm rõ vấn đề.
Để hoạt động tư vấn, phản biện của Liên hiệp Hội đạt được kỳ vọng như mục tiêu đề ra với nội dung phong phú, đáp ứng kịp thời hơn nữa đối với những vấn đề phát sinh trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, thiết nghĩ hoạt động này cần có sự đầu tư nhất định. Mong đợi mà bài viết này muốn đề cập đến là:
1. Hoạt động phản biện cần chọn lựa được những vấn đề quan trọng, những nội dung sát với thực tiễn sản xuất và đời sống tại địa phương đang được xã hội quan tâm trao đổi, tranh luận… xét thấy cần thiết phải được thu thập ý kiến từ nhiều góc độ khác nhau.
Hoạt động phản biện nhất thiết phải có sự tham gia của cả hai phía: cơ quan quản lý và giới chuyên môn, thực hiện nguyên tắc “thông tin đối xứng” để việc cung cấp thông tin cũng như nội dung phản biện được minh bạch và không bị méo mó.
2. Bên cạnh hoạt động phản biện thì hoạt động tư vấn là hoạt động cung cấp tri thức, thông tin, tư liệu cùng với sự phân tích, đánh giá, kiến nghị… nên được phát triển như là một kênh phổ biến kiến thức, có thể được tiến hành thường xuyên nhằm kết nối nhu cầu của các doanh nghiệp, cơ quan, trường học với năng lực tư vấn của giới chuyên môn tại địa phương.
3. Hoạt động tư vấn, phản biện của Liên hiệp Hội cần được mở rộng, thu hút đông đảo giới chuyên môn tham gia. Mỗi đề án, chương trình nên có sự đóng góp của cả giới khoa học kỹ thuật và khoa học xã hội để có những góc nhìn khác nhau đối với cùng một vấn đề.
4. Hình thức tư vấn, phản biện nên được đa dạng hóa, gắn với các kênh truyền thông đại chúng (báo hình, báo viết, mạng xã hội…) tại địa phương để có thể chuyển tải thông tin đến với đông đảo người quan tâm cũng như đến các cơ quan quản lý.
5. Huy động được nguồn lực xã hội cho hoạt động tư vấn, phản biện thay vì bó hẹp trong phạm vi ngân sách được cấp phát hàng năm.
Đề xuất nên có một chương trình phối hợp giữa Liên hiệp Hội với các cơ quan thông tin đại chúng tại địa phương, giữa một bên có năng lực cung cấp thông tin của giới chuyên môn và một bên có nhu cầu về nội dung truyền thông để phục vụ các đối tượng trong xã hội. Có thể hình thành một chuyên mục định kỳ trên báo hình, báo nói với những hoạt động tư vấn, phản biện như:
- Các buổi tọa đàm, trao đổi, tranh luận… về chủ trương, chính sách, chương trình, dự án… của địa phương hoặc các vấn đề phát sinh trong thực tiễn mà dư luận quan tâm, xét thấy cần có tiếng nói của cơ quan quản lý và giới chuyên môn để cùng làm rõ vấn đề, giải đáp kịp thời dư luận xã hội.
- Các buổi giới thiệu các giải pháp, đề tài, sản phẩm đạt giải trong các Cuộc thi sáng tạo khoa học kỹ thuật thanh thiếu niên nhi đồng và Giải thưởng khoa học công nghệ hàng năm do Liên hiệp Hội tổ chức. Ở đây, các tác giả có cơ hội trình bày sản phẩm của mình và có sự tham gia tư vấn của các chuyên gia để sản phẩm được hoàn thiện hơn. Chương trình này một mặt quảng bá được kết quả Cuộc thi trên phương tiện thông tin đại chúng, nâng cao niềm vinh dự tự hào của các tác giả đạt giải thưởng, mặt khác sẽ giúp phổ biến kiến thức khoa học kỹ thuật và kích thích sự sáng tạo của lớp học sinh, sinh viên cũng như những người làm chuyên môn kỹ thuật tại các đơn vị, doanh nghiệp…
- Các buổi tư vấn, trao đổi giữa giới chuyên môn với các nhà quản trị doanh nghiệp chung quanh những vấn đề nảy sinh trong quản lý, điều hành sản xuất kinh doanh. Chương trình được dựa trên những tình huống cụ thể của doanh nghiệp và có sự tư vấn của giới chuyên môn để hỗ trợ cho doanh nghiệp giải quyết vấn đề. Đây cũng là dịp quảng bá, giới thiệu hình ảnh doanh nghiệp đến với đông đảo người tiêu dùng.
Những nội dung tư vấn, phản biện nếu đáp ứng đúng nhu cầu và hỗ trợ hiệu quả cho các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp sẽ có khả năng huy động được nguồn kinh phí xã hội hóa để bổ sung cho nguồn kinh phí cấp phát từ ngân sách Nhà nước.
Bên cạnh đó, Liên hiệp Hội cũng nên hình thành một trang mạng xã hội của mình, một mặt để chuyển tải nội dung điều hành hoạt động, một mặt hình thành một diễn đàn để cung cấp thông tin, dữ liệu, trao đổi, tranh luận về những vấn đề mà giới chuyên môn cũng như dư luận xã hội quan tâm. Sẽ tốt hơn rất nhiều vì diễn đàn này được quản lý trong khuôn khổ điều hành của Liên hiệp Hội, thay vì trong thực tế vẫn diễn ra đó đây bên những cuộc trà dư tửu hậu hoặc trên báo mạng, báo viết ở các địa phương khác.
Tư vấn, phản biện là nhu cầu của các cơ quan quản lý và cũng là nhu cầu của giới chuyên môn. Với chức năng của mình, Liên hiệp Hội Lâm Đồng sẽ là cơ quan giúp thực hiện việc kết nối nhu cầu của hai phía cùng hướng đến mục tiêu đóng góp hiệu quả nhất cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương./.
Online: 28
Ngày: 546Tháng: 16816
Tổng: 1258340
