GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG, HIỆU QUẢ
HOẠT ĐỘNG TƯ VẤN, PHẢN BIỆN VÀ GIÁM ĐỊNH XÃ HỘI
Ban KHCN&TVPB
Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Quảng Ngãi
Tư vấn, phản biện và giám định xã hội (TV, PB&GĐXH) là một nhiệm vụ quan trọng, là thế mạnh đặc biệt của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trong hệ thống Liên hiệp Hội góp phần vào xây dựng, phát triển quê hương, đất nước.
Hoạt động tư vấn, phản biện và giám định của Liên hiệp Hội là hoạt động mang tính xã hội, độc lập khách quan, không vì mục đích lợi nhuận.
I. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TV, PB&GĐXH CỦA LIÊN HIỆP HỘI TỈNH QUẢNG NGÃI
1. Về số lượng thực hiện nhiệm vụ TV, PB&GĐXH
Trong thời gian qua, kể từ khi UBND tỉnh có Quyết định phê duyệt các nhiệm vụ TV, PB&GĐXH của Liên hiệp Hội tỉnh, hơn 04 năm, từ năm 2017 đến năm 2021, Liên hiệp Hội tỉnh thực hiện tư vấn, phản biện và giám định xã hội 178 chủ trương, cơ chế chính sách và những chương trình, quy hoạch, đề án, dự án (gọi tắt là đề án, dự án) quan trọng theo yêu cầu hoặc đặt hàng của Thường trực Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực HĐND tỉnh, UBND tỉnh, Đoàn Đại biểu Quốc hội, các sở, ban, ngành, các hội đoàn thể chính trị xã hội, UBND huyện, thị xã, thành phố và các doanh nghiệp đóng trên địa bàn tỉnh. Bình quân mỗi năm thực hiện khoảng 45 đề án, dự án.
2. Về chất lượng TV, PB&GĐXH
Liên hiệp Hội đã tập hợp các chuyên gia đầu ngành, am hiểu sâu, có kiến thức và kinh nghiệm về kinh tế - xã hội, về quản lý Nhà nước và xây dựng Đảng, nghiên cứu các đề án, dự án để cung cấp tri thức, kinh nghiệm, thông tin, tư liệu cùng với sự phân tích, nhận xét, đánh giá phê bình, kiến nghị, khuyến nghị, mang tính khoa học, thực tiễn, độc lập, khách quan.
- Thông qua TV, PB&GĐXH nhằm bổ sung những “khoảng không” cho các đề án, dự án về pháp lý, chính sách, tính phù hợp quy hoạch, các vấn đề tác động về môi trường, các yếu tố khoa học và công nghệ, các vấn đề liên quan đến lịch sử, văn hóa xã hội và giáo dục, tạo việc làm, xóa đói giảm nghèo; hạn chế sai sót góp phần hoàn thiện đề án, dự án.
- Liên hiệp Hội đã báo cáo kết quả tư vấn, phản biện đối với nhiều đề án, dự án lớn quan trọng cho lãnh đạo tỉnh xem xét trước khi quyết định phê duyệt chủ trương, điển hình như: Dự thảo báo cáo chính trị trình Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX nhiệm kỳ 2020 - 2025; Dự thảo Kế hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Ngãi giai đoạn 2021-2030; Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ngãi đến năm 2020, định hướng đến năm 2030; Đề án phát triển kinh tế tư nhân; Đề án tổng thể Bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân trên địa bàn tỉnh đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030; các báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư dự án và một số dự án lớn về giao thông, thủy điện, thủy lợi đầu tư xây dựng trên địa bàn tỉnh; các dự án, đề án đầu tư xây dựng khu du lịch..;. Dự án cầu Thạch Bích; Đường ven biển Dung Quất – Sa Huỳnh giai đoạn IIa; Dự án Thoát nước thải thành phố Quảng Ngãi đến năm 2030, định hướng phát triển đến năm 2050; Dự án Nâng cấp hệ thống thủy lợi Thạch Nham; Dự án đầu tư Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất; dự án Đập dâng hạ lưu sông Trà Khúc…
- Thông qua TV, PB&GĐXH, đã tập hợp, quy tụ, phát huy sức sáng tạo của các nhà trí thức khoa học trong và ngoài tỉnh trên nhiều lĩnh vực (kinh tế, xã hội quốc phòng, an ninh, xây dựng Đảng, quản lý Nhà nước...) từng bước xây dựng đội ngũ tư vấn, phản biện ngày càng lớn mạnh, có tâm huyết, có trách nhiệm cống hiến hết mình cho cho công tác tư vấn, phản biện.
Có thể khẳng định rằng: thông qua hoạt động TV, PB&GĐXH đã tập hợp, đoàn kết được nhiều trí thức khoa học và công nghệ trong và ngoài tỉnh, với tâm huyết, nhiệt tình và trách nhiệm, tham gia đóng góp nhiều ý kiến có giá trị được lãnh đạo tỉnh đánh giá cao, ghi nhận và đưa vào sử dụng trong các đề án, dự án xây dựng phát triển tỉnh.
3. Những tồn tại, hạn chế
Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như sau:
- Vẫn còn nhiều dự án quy mô lớn quan trọng, nhưng không được TV, PB&GĐXH, dẫn đến những khiếm khuyết phát sinh trong quá trình triển khai, tổ chức thực hiện;
- Một số tổ chức, cá nhân chưa nhận thức đầy đủ ý nghĩa, tầm quan trọng hoạt động tư vấn phản biện, mà cho rằng đó là việc “bới lông tìm vết”, là “ngáng chân” đối với công việc, điều này ảnh hưởng hạn chế đến hoạt động tư vấn, phản biện;
- Kết quả tư vấn, phản biện gửi đến các chủ thể yêu cầu tư vấn, phản biện có hàm lượng khoa học, tính khả thi cao, nhưng các chủ thể yêu cầu tư vấn, phản biện còn xem nhẹ và cũng không có ý kiến phản hồi, nhất là các ý kiến không tán thành;
- Nhiều chủ thể khi gửi đề án, dự án đề nghị TV, PB&GĐXH quá gấp, làm cho các chuyên gia khoa học không đủ thời gian nghiên cứu, phân tích, dẫn đến hạn chế về chất lượng TV, PB&GĐXH;
- Muốn tư vấn, phản biện tốt phải có đội ngũ chuyên gia giỏi; hiểu biết về chuyên môn sâu, đồng thời phải có kinh nghiệm, kỹ năng cao và được cập nhật, tiếp xúc với những vấn đề đang đặt ra; nhưng việc đi thực địa tiếp cận, cập nhật thông tin với những vấn đề cần tư vấn, phản biện thì chưa có hành lang pháp lý quy định;
- Cơ chế chính sách hỗ trợ, thù lao cho các nhà trí thức khoa học tham gia tư vấn, phản biện còn quá thấp, nên chưa động viên khai thác hết nguồn tri thức còn “ngủ quên”;
- Công tác kiểm tra, giám sát trong quá trình triển khai thực thi đề án, dự án nhằm đối chiếu với các góp ý, kiến nghị TV, PB&GĐXH chưa được quan tâm;
- Một số chuyên gia chưa thực hiện tốt quy trình TV, PB&GĐXH;
- Chất lượng báo cáo của một số chuyên gia còn thấp;
- Cơ quan thường trực của Liên hiệp Hội vẫn còn bị động, chậm tiến độ trong một số trường hợp tư vấn, phản biện; chưa tập hợp được nhiều chuyên gia giỏi đầu ngành ở Trung ương tham gia tư vấn, phản biện đối với một số dự án qui mô lớn, quan trọng.
II. GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG, HIỆU QUẢ TV, PB &GĐXH
Để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động TV, PB&GĐXH của Liên hiệp Hội cần có giải pháp cơ bản sau:
1. Giải pháp về cơ sở pháp lý để thực hiện nhiệm vụ TV, PB&GĐXH
Trên cơ sở các văn bản chỉ đạo của Đảng, quy phạm pháp luật của Nhà nước, Hướng dẫn của Liên hiệp Hội Việt Nam đối với hoạt động TV, PB&GĐXH (Chỉ thị 42-CT/TW ngày 16/4/2010 của Bộ Chính trị về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; Quyết định số 14/2014/QĐ-TTg ngày 14/02/2014 của Thủ tướng Chính phủ về hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, Công văn số 819/HD-LHHVN ngày 01/10/2014 của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam hướng dẫn triển khai thực hiện Quyết định số 14/2014/QĐ-TTg ngày 14/02/2014 của Thủ tướng Chính phủ…), Liên hiệp Hội tỉnh cần chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền ban hành các quy định về hoạt động TV, PB&GĐXH của tỉnh phù hợp với điều kiện và tình hình thực tế của tỉnh. Cở sở pháp lý quan trọng nhất là UBND tỉnh ban hành Quyết định phê duyệt các nhiệm vụ cần thực hiện TV, PB&GĐXH của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh, trong đó thể hiện được các nhiệm vụ cần TV, PB&GĐXH chủ yếu sau:
a) Quy hoạch tỉnh; quy hoạch có tính chất kỹ thuật, chuyên ngành cấp tỉnh theo Luật Quy hoạch.
b) Định hướng, chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ (từ 5 năm trở lên) của tỉnh.
c) Các đề án, dự án quan trọng về phát triển kinh tế - xã hội tỉnh; dự án có tính chất nhạy cảm về lịch sử, văn hóa, tôn giáo, cảnh quang môi trường.
d) Chủ trương đầu tư các dự án do doanh nghiệp, nhà đầu tư trong và ngoài nước đề xuất đầu tư trên địa bàn tỉnh có ảnh hưởng lớn đến văn hóa, cảnh quan môi trường, dân cư và an sinh xã hội.
đ) Các đề án, dự án quan trọng của tỉnh liên quan đến khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo, xây dựng đội ngũ trí thức.
e) Các đề án, dự án không quy định tại điểm a, b, c, d do Liên hiệp Hội, Sở, Ban, ngành, địa phương chủ động đề xuất và được cơ quan có thẩm quyền thống nhất thực hiện TV, PB&GĐXH.
g) Các đề án, dự án lớn, trọng điểm của ngành và địa phương sử dụng từ nguồn vốn ngân sách không quy định tại tại điểm a, b, c, d và e nêu trên, nhưng do các Sở, Ban ngành, huyện, thị xã, thành phố có yêu cầu TV, PB&GĐXH hoặc cần cung cấp thông tin, tư liệu để thêm luận cứ khoa học, Liên hiệp Hội có trách nhiệm tham gia thực hiện.
2. Giải pháp về xây dựng đội ngũ chuyên gia và cán bộ chuyên trách thực hiện nhiệm vụ TV, PB&GĐXH
Đội ngũ chuyên gia TV, PB&GĐXH
Cán bộ chuyên trách thực hiện nhiệm vụ TV, PB&GĐXH: tuyển dụng, tập hợp, quy tụ các cán bộ, có trình độ, kỹ năng và nhiệt tình để trực tiếp làm nhiệm vụ TV, PB&GĐXH. Đồng thời, phải thường xuyên đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng, lý luận thực tiễn cho các cán bộ này (cán bộ thuộc Ban Khoa học, Công nghệ và Tư vấn, Phản biện và một số chuyên viên của cơ quan Liên hiệp Hội).
3. Giải pháp kinh phí để thực hiện nhiệm vụ TV, PB&GĐXH
Hàng năm, Liên hiệp Hội tỉnh căn cứ vào Quyết định phê duyệt của UBND tỉnh về các nhiệm vụ cần thực hiện TV, PB&GĐXH của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh (nêu trên), phối hợp với các Sở, Ban, ngành để thống nhất danh mục cần TV, PB&GĐXH; xây dựng dự toán kinh phí hàng năm gửi Sở Tài chính thẩm định, trình cấp có thẩm quyền giao dự toán kinh phí.
Cơ sở lập dự toán kinh phí: theo Thông tư số 11/2015/TT-BTC ngày 29/01/2015 của Bộ Tài chính hướng dẫn cơ chế tài chính cho hoạt động TV, PB&GĐXH của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam và các văn bản quy định hiện hành của tỉnh.
Ngoài ra, Liên hiệp Hội tỉnh chủ động phối hợp với Liên hiệp Hội Việt Nam và các cơ quan, đơn vị có liên quan trong việc tiếp cận các nguồn kinh phí khác ngoài nguồn kinh phí ngân sách tỉnh giao để thực hiện hoạt động TV, PB&GĐXH.
Từ đó có nguồn kinh phí ổn định để thực hiện hoạt động TV, PB&GĐXH của Liên hiệp Hội tỉnh.
4. Giải pháp về Quy trình thực hiện hiện nhiệm vụ TV, PB&GĐXH
Theo quy định tại Thông tư số 11/2015/TT-BTC ngày 29/01/2015 của Bộ Tài chính, nhiệm vụ TV, PB&GĐXH được tổ chức dưới các hình thức tọa đàm, hội thảo, đề tài, đề án. Tại Liên hiệp Hội tỉnh Quảng Ngãi, nhiệm vụ TV, PB&GĐXH mới được tổ chức thực hiện dưới hình thức chủ yếu là tọa đàm và hội thảo, có quy trình tổ chức thực hiện cơ bản gồm các bước như sau: (đối với nhiệm vụ TV, PB&GĐXH do Thường trực, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực HĐND tỉnh và UBND tỉnh giao nhiệm vụ và Sở, Ban, ngành, huyện, thị xã, thành phố yêu cầu tư vấn, phản biện)
Bước 1. Tiếp nhận nhiệm vụ (tiếp nhận văn bản giao nhiệm vụ và hồ sơ đề án, dự án).
Bước 2. Lãnh đạo Liên hiệp Hội chỉ đạo, giao cho Ban Khoa học, Công nghệ và TVPB tham mưu tổ chức thực hiện.
Bước 3. Ban Khoa học, Công nghệ và TVPB triển khai tham mưu thực hiện:
1. Tổ chức nghiên cứu nhanh chóng nội dung hồ sơ đề án, dự án để phác thảo đề cương nêu những vấn đề cần tập trung tư vấn, phản biện.
2. Đề xuất hình thức TV, PB&GĐXH (tọa đàm, hội thảo,…) và lựa chọn chuyên gia tham gia (chuyên gia nghiên cứu tìm ra những nội dung cần TV, PB&GĐXH, chuyên gia viết tham luận và thành phần tham dự).
3. Lập kế hoạch thực hiện nhiệm TV, PB&GĐXH trình lãnh đạo Liên hiệp Hội tỉnh phê duyệt.
4. Dự thảo Quyết định thành lập Hội đồng TV, PB&GĐXH đề án, dự án trình lãnh đạo Liên hiệp Hội tỉnh ký ban hành.
5. Dự thảo các thư mời (thư mời gửi chuyên gia nghiên cứu tìm ra những nội dung cần TV, PB&GĐXH; thư mời chuyên gia viết tham luận và thư mời thành phần tham dự) và nhân bản hồ sơ đề án, dự án, trình lãnh đạo Liên hiệp Hội tỉnh ký phát hành.
6. Gửi các thư mời, Quyết định thành lập Hội đồng TV, PB&GĐXH đề án, dự án và hồ sơ đề án, dự án đến các chuyên gia viết bài nghiên cứu, tham luận và tham dự.
7. Nhắc nhỡ, đôn đốc các chuyên gia gửi bài viết đúng theo đề nghị của Liên hiệp Hội tỉnh và tiếp nhận các bài viết (qua trực tiếp, bưu điện, email…).
8. Nghiên cứu hồ sơ đề án, dự án và các bài viết của chuyên gia gửi đến, tổng hợp thành báo cáo kết quả TV, PB&GĐXH sơ bộ.
9. Tổ chức TV, PB&GĐXH (tọa đàm, hội thảo…) với thời gian, địa điểm, thành phần theo kế hoạch thực hiện và giấy mời.
10. Tổng hợp ý kiến tham gia của các chuyên gia tại cuộc họp (tọa đàm, hội thảo…) để bổ sung, chỉnh sửa và hoàn thiện báo cáo TV, PB&GĐXH sơ bộ.
11. Gửi dự thảo báo cáo TV, PB&GĐXH để xin ý kiến chuyên gia (nhất là khi còn nhiều ý kiến khác nhau).
12. Hoàn chỉnh báo cáo TV, PB&GĐXH trình lãnh đạo Liên hiệp Hội tỉnh (Chủ tịch Hội đồng TV, PB&GĐXH) ký phát hành.
13. Theo dõi kết quả ghi nhận, tiếp thu ý kiến của cơ quan, tổ chức yêu cầu hoặc đặt hàng TV, PB&GĐXH.
14. Thanh toán, quyết toán kinh phí thực hiện TV, PB&GĐXH đề án, dự án./.
Online: 27
Ngày: 1009Tháng: 20636
Tổng: 1207187
