MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM XÂY DỰNG, TẬP HỢP VÀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TRÍ THỨC KHOA HỌC CÔNG NGHỆ TRONG TÌNH HÌNH MỚI HIỆN NAY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÂM ĐỒNG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM XÂY DỰNG, TẬP HỢP VÀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TRÍ THỨC KHOA HỌC CÔNG NGHỆ TRONG TÌNH HÌNH MỚI HIỆN NAY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÂM ĐỒNG

                           Lê Thành Trung

Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng

Trong mọi thời đại, tri thức luôn là nền tảng tiến bộ xã hội. Đội ngũ trí thức là lực lượng nòng cốt sáng tạo, là lực lượng tiếp thu và truyền bá tri thức. Ngày nay, cùng với sự phát triển nhanh chóng của cách mạng khoa học và công nghệ (KH&CN), đội ngũ trí thức trở thành nguồn lực đặc biệt quan trọng, tạo nên sức mạnh trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) của mỗi quốc gia nói chung và của từng ngành, từng địa phương nói riêng.

Theo Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên, 1992), “trí thức là người chuyên làm việc lao động trí óc và có tri thức chuyên môn cần thiết cho hoạt động nghề nghiệp của mình”. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh trí thức phải có kiến thức sâu sắc về một hay nhiều lĩnh vực so với mặt bằng chung hay trình độ hiểu biết chung của mọi người trong xã hội ở từng thời kỳ phát triển nhất định của lịch sử. Đặc biệt, trí thức phải là người “có tầm nhìn, có khả năng dự báo, cảnh báo sớm và năng lực phản biện xã hội” đối với những vấn đề trước hết thuộc lĩnh vực chuyên môn sâu của mình, và rộng hơn nữa là tất cả các vấn đề liên quan đến cuộc sống của xã hội, đến vận mệnh của con người, từ đó đề xuất cách giải quyết tốt nhất những vấn đề được đặt ra.

Trong bối cảnh thế giới thay đổi và đứng trước nhiều thách thức do cuộc cách mạng chuyển đổi công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, chúng ta muốn rút ngắn được khoảng cách với các nước phát triển và hướng đến mục tiêu năm 2045 nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao. Tỉnh Lâm Đồng hướng đến mục tiêu năm 2025 là tỉnh phát triển khá của cả nước; năm 2030 là tỉnh phát triển khá toàn diện của cả nước và năm 2045 là thành phố trực thuộc Trung ương theo Nghị quyết Đại hội lần thứ XI, thì khâu đột phá đầu tiên phải được tính đến là đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng một cách thật hiệu quả nguồn nhân lực, đặc biệt là “nguồn nhân lực chất lượng cao”, đúng như tinh thần Nghị quyết Đại hội XI đã nêu (một trong bốn khâu đột phá là: phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao, nhân lực công nghệ thông tin để triển khai hiệu quả chính quyền điện tử, đô thị thông minh, nền kinh tế số; tạo bước chuyển biến cơ bản về chất lượng giáo dục và đào tạo; phát triển mạnh mẽ KH&CN và đổi mới sáng tạo).

Theo kết quả khảo sát của Sở KH&CN năm 2021, toàn tỉnh hiện có 1.482 cán bộ tham gia nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, hoạt động trong các lĩnh vực như: y dược, nông nghiệp, môi trường, quản lý, xã hội nhân văn và một số lĩnh vực khác (trong đó có 03 GS.TS; 22 PGS.TS; 160 TS và hơn 1000 ThS). Trước những yêu cầu, nhiệm vụ mới hiện nay, đội ngũ trí thức nói chung, trong đó có các nhà trí thức KH&CN đóng vai trò động lực, đi đầu trong việc nghiên cứu, ứng dụng các tiến bộ KH&CN, tiếp nhận và chuyển giao công nghệ ở nhiều lĩnh vực. Để tiếp tục xây dựng, tập hợp và phát triển đội ngũ này, phục vụ sự nghiệp đổi mới, trước hết là góp phần thực hiện thành công mục tiêu Nghị quyết Đại hội XI của Tỉnh Đảng bộ, chúng ta cần chú trọng một số nội dung, giải pháp cơ bản sau:

 Một là: Sớm xây dựng Đề án phát triển đội ngũ trí thức tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2021 - 2030 (theo Kế hoạch số 1733/KH-UBND ngày 26/3/2020 về xây dựng đội ngũ trí thức trong thười kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước). Việc xây dựng đề án, chiến lược này dựa trên yêu cầu của từng ngành, từng lĩnh vực, phù hợp với chiến lược phát triển KT-XH của tỉnh trong giai đoạn phát triển mới, chú trọng đến những ngành, lĩnh vực đang thiếu, mất cân đối, bất hợp lý về cơ cấu; ưu tiên phát triển đội ngũ trí thức trong lĩnh vực công nghệ thông tin để triển khai hiệu quả chính quyền điện tử, đô thị thông minh, nền kinh tế số.

Hai là: Định kỳ tổ chức các cuộc tiếp xúc, làm việc với trí thức để lắng nghe ý kiến, đối thoại với trí thức về những vấn đề KT-XH quan trọng của địa phương, đơn vị. Tạo môi trường làm việc thực sự phát huy dân chủ và khuyến khích trí thức tự do sáng tạo trong nghiên cứu, sáng tác; công bằng trong học thuật, nghiên cứu KH&CN và đổi mới sáng tạo...

Ba là: Đẩy mạnh áp dụng các cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, ứng dụng kết quả khoa học và phát triển công nghệ; phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ; phát huy vai trò của quỹ khoa học và công nghệ trong nghiên cứu, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo. 

Bốn là: đề xuất hình thành các diễn đàn khoa học chuyên nghiệp để tạo cơ hội cho trí thức phát biểu chính kiến của mình, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật cần chủ động phối hợp với các cơ quan, đơn vị để đưa diễn đàn khoa học chuyên nghiệp trở thành nơi hội tụ tiếng nói của trí thức, trực tiếp chuyển tải ý kiến, nguyện vọng của trí thức đến với Lãnh đạo tỉnh.

Năm là: Bản thân đội ngũ trí thức cần nâng cao trách nhiệm, nghĩa vụ và đạo đức nghề nghiệp. Không ngừng học hỏi, tìm tòi, trau dồi chuyên môn nghiệp vụ, có chí khí và hoài bão, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Khắc phục hiện tượng suy thoái tư tưởng chính trị trong một bộ phận trí thức hiện nay.

Sáu là: Xây dựng và thực hiện chính sách đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng, đãi ngộ, tôn vinh đội ngũ cán bộ KH&CN, nhất là các chuyên gia giỏi, có nhiều đóng góp cho công cuộc xây dựng và phát triển của đất nước, của địa phương. Nâng cao năng lực, trình độ và phẩm chất của cán bộ quản lý KH&CN ở các ngành, các cấp. Xây dựng và phát triển đội ngũ trí thức lồng ghép trong việc xây dựng các quy hoạch chiến lược phát triển KT-XH, quốc phòng, an ninh./.