VAI TRÒ CỦA LIÊN HIỆP HỘI LÂM ĐỒNG TRONG HOẠT ĐỘNG TƯ VẤN, PHẢN BIỆN VÀ GIÁM ĐỊNH XÃ HỘI. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Ngày 06 tháng 08 năm 2008, Ban chấp hành Trung ương Đảng (Khóa X) đã ban hành nghị quyết 27 NQ/TW về “xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa”. Theo đó, ngày 24 tháng 10 năm 2008, Tỉnh ủy Lâm Đồng Khóa VIII đã xây dựng chương trình hành động số 66 – CTr/TU thực hiện Nghị quyết 27 – NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng (Khóa X).

Một trong những nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu Tỉnh ủy đề ra là: nâng cao vị trí, vai trò của tổ chức Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Lâm Đồng trong việc vận động, tập hợp, đoàn kết, phát huy đội ngũ trí thức để triển khai thực hiện nhiệm vụ tư vấn, phản biện và giám định xã hội (TV, PB&GĐXH) các cơ chế, chính sách, chương trình, dự án, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của Tỉnh (Trích nhiệm vụ 2.7 trong C/Tr 66 của Tỉnh ủy).

Rõ ràng về mặt quan điểm, Đảng ta luôn đặt vị trí, vai trò và yêu cầu cao đối với tổ chức Liên hiệp Hội trong việc thực hiện nhiệm vụ TV, PB&GĐXH, gắn hoạt động TV, PB&GĐXH với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, đất nước.

II. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA LIÊN HIỆP HỘI TRONG HOẠT ĐỘNG TƯ VẤN, PHẢN BIỆN VÀ GIÁM ĐỊNH XÃ HỘI CỦA LIÊN HIỆP HỘI

1. Thực trạng

Vai trò của Liên hiệp Hội trong hoạt động TV, PB&GĐXH được chia làm hai giai đoạn:

- Giai đoạn một: Từ khi thành lập Liên hiệp Hội năm 1994 đến 2013, là giai đoạn Liên hiệp Hội thực hiện Quyết định số 22/2002/QĐ-TTg ngày 30 tháng 1 năm 2002 của Thủ tướng Chính phủ về hoạt động TV, PB&GĐXH của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam.

- Giai đoạn hai: Từ năm 2014 đến nay, là giai đoạn Liên hiệp Hội thực hiện Quyết định số 14/2014/QĐ-TTg ngày 14 tháng 2 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ về hoạt động TV, PB&GĐXH của Liên hiệp các Hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam.

1.1. Giai đoạn một từ khi Liên hiệp Hội được thành lập năm 1994 đến 2013

Đây là giai đoạn Liên hiệp Hội Lâm Đồng thực hiện Quyết định 22/2002/QĐ-TTg về hoạt động TV, PB&GĐXH của Liên hiệp Hội (LHH), Bộ Tài chính có Thông tư 272003/TT-BTC ngày 2 tháng 4 năm 2003 hướng dẫn cơ chế tài chính cho hoạt động TV, PB&GĐXH của LHH Việt Nam, theo đó UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Quyết định 3297/QĐ-UBND ngày 17 tháng 11 năm 2006 v/v Ban hành Quy định hoạt động TV, PB&GĐXH của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Lâm Đồng. Đồng thời UBND tỉnh cũng đã có chủ trương đồng ý cho LHH Lâm Đồng thành lập Trung tâm TV, PB&GĐXH tại công văn số 1543/UBND ngày 26 tháng 4 năm 2004 về việc thành lập trung tâm TV, PB&GĐXH. Nhưng nhìn chung cả giai đoạn này, hoạt động TV, PB&GĐXH của LHH Lâm Đồng vẫn rất hạn chế, chỉ tập trung ở một số công việc chủ yếu, đó là:   

- Tập hợp, đoàn kết và phát triển tổ chức LHH.

- Góp ý kiến vào dự thảo văn kiện trình Đại hội Đảng các cấp qua các nhiệm kỳ.

- Góp ý kiến vào một số đề tài, dự án KHCN do các Sở, ngành, địa phương thực hiện với tư cách cá nhân, chưa phải tiếng nói chung của tổ chức LHH và đội ngũ tri thức.

Sự hạn chế trên xuất phát từ những nguyên nhân sau

Về nguyên nhân khách quan:

- Nhận thức của các ngành, các cấp đối với vị trí, vai trò của LHH trong hoạt động TV, PB&GĐXH theo Quyết định 3279/QĐ-UBND là chưa đầy đủ, có những yêu cầu phản biện từ các tổ chức, đơn vị hữu quan còn hình thức chiếu lệ, chẳng hạn khi yêu cầu LHH nêu ý kiến phản biện cho một chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội nào đó thì giới hạn thời gian không quá 3 ngày, không có một văn bản thỏa thuận nào với LHH về mặt kinh phí, điều kiện về cơ sở vật chất… làm cho hoạt động TV, PB&GĐXH của LHH kém hiệu quả. 

- Cơ sở vật chất, tài chính, nguồn lực cho hoạt động TV, PB&GĐXH của LHH gần như không có gì.

      Về nguyên nhân chủ quan:

- Năm 2006, LHH đã thành lập trung tâm TV, PB&GĐXH, nhưng do khó khăn về cơ sở vật chất, nguồn lực… nên không hoạt động được.

- Lực lượng đội ngũ tri thức của LHH Lâm Đồng khá đông, nhưng cán bộ đầu ngành, có trình độ chuyên môn cao, am hiểu thực tiễn còn ít.

- Việc tập hợp, phát huy vai trò đội ngũ tri thức vào hoạt động TV, PB&GĐXH còn hạn chế, bất cập.

- Liên hiệp Hội chưa chủ động xây dựng kế hoạch, tham mưu, đề xuất nhiệm vụ TV, PB&GĐXH hàng năm để trình UBND tỉnh phê duyệt.

- Việc chủ động phối hợp giữa LHH với các Sở, ngành, cơ quan hữu quan để tổ chức thực hiện hoạt động TV, PB&GĐXH còn rất hạn chế; vai trò của LHH trong hoạt động TV, PB&GĐXH có những thời điểm gần như bị lu mờ.

1.2. Giai đoạn hai từ năm 2014 đến nay

Đây là giai đoạn LHH thực hiện Quyết định 14/2014/QĐ-TTg của Thủ Tướng chính phủ. Vai trò của LHH đối với hoạt động TV, PB&GĐXH đã bắt đầu có những chuyển biến hơn so với giai đoạn trước. Một loạt các Chỉ thị, Nghị quyết của Trung ương và địa phương đối với đội ngũ tri thức được ban hành nhằm không ngừng nâng cao vị trí, vai trò của đội ngũ trí thức và LHH trong thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đó là tiền đề để LHH không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của mình, trong đó có đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động TV, PB&GĐXH. 

Tinh thần chỉ đạo của UBND tỉnh đối với hoạt động TV, PB&GĐXH của LHH trong giai đoạn này chủ yếu là yêu cầu LHH thực hiện nhiệm vụ TV, PB&GĐXH theo đúng các quy định đã ghi trong Quyết định 14/1014/QĐ-TTg ngày 14/2/2014 của Thủ Tướng chính phủ. UBND tỉnh không ban hành Quyết định quy định hoạt động TV, PB&GĐXH của LHH ở địa phương.  

  Với tinh thần chỉ đạo đó, vừa nhằm yêu cầu LHH phải chủ động hơn trong hoạt động TV, PB&GĐXH của mình, nhưng đồng thời cũng gây không ít khó khăn cho LHH khi triển khai thực hiện các hoạt động TV, PB&GĐXH, cơ quan tham mưu cho UBND tỉnh về kinh phí hoạt động TV, PB&GĐXH là Sở Tài chính Lâm Đồng chưa bám sát Thông tư 11/2015/TT-BTC ngày 29/1/2015 của Bộ Tài chính hướng dẫn cơ chế tài chính cho hoạt động TV, PB&GĐXH của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, nên chưa thể tạo ra được động lực khuyến khích các nhà khoa học , nhà quản lý tham gia vào các hoạt động TV, PB&GĐXH của LHH.     

Tuy nhiên với quyết tâm và nỗ lực của mình, LHH đã không ngừng nghiên cứu, đổi mới, sáng tạo, chủ động xây dựng kế hoạch, bám sát các quy định đã ghi trong Quyết định 14 QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ để tham mưu, đề xuất các nhiệm vụ TV, PB&GĐXH hàng năm, trình UBND tỉnh ra quyết định phê duyệt, giao nhiệm vụ, kèm theo là kế hoạch kinh phí để tổ chức triển khai. 

Để đề xuất, tham mưu UBND tỉnh các nhiệm vụ TV, PB&GĐXH, LHH đã tích cực chủ động, phối hợp với các sở, ngành, đoàn thể, các địa phương, đơn vị, các nhà quản lý, nhà khoa học thông qua các hội nghị gặp mặt nhân ngày Khoa học – Công nghệ 18/5 hàng năm., các cuộc gặp mặt của lãnh đạo Tỉnh với đội ngũ trí thức Khoa học – Công nghệ trên địa bàn tỉnh để thu thập ý kiến đề xuất các nhiệm vụ TV, PB&GĐXH sát với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Sau khi được UBND tỉnh phê duyệt, LHH chủ trì mời các nhà khoa học, nhà quản lý, lãnh đạo chủ chốt các sở, ngành, đơn vị, địa phương liên quan chuẩn bị ý kiến bằng văn bản tham gia hội nghị TV, PB&GĐXH. LHH tổng hợp, báo cáo kết quả gửi UBND tỉnh và các đơn vị có liên quan.  

Với cách làm đó, trong khoảng thời gian từ năm 2014 đến nay, LHH đã tổ chức được nhiều hội thảo TV, PB&GĐXH có giá trị gửi UBND tỉnh và các ngành, đơn vị liên quan, bình quân mỗi năm có từ 4 – 6 nhiệm vụ được LHH tổ chức thành công, gửi báo cáo kết quả tư vấn, phản biện lên UBND tỉnh.

Có thể khẳng định hoạt động TV, PB&GĐXH của LHH Lâm Đồng giai đoạn từ năm 2014 đến nay đã có sự chuyển biến tích cực, hiệu quả. Không chỉ LHH mà bản thân các nhà khoa học của LHH với tư cách cá nhân cũng đã tích cực tham gia phản biện nhiều chương trình, dự án Khoa học – Công nghệ nhằm phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, của ngành khi có yêu cầu. Các tổ chức thành viên của LHH đã tổ chức được nhiều hơn các nhiệm vụ tư vấn, phản biện theo chức năng, nhiệm vụ của ngành.

2. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò của LHH trong hoạt động TV, PB&GĐXH

Trong thời gian tới, để tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động TV, PB&GĐXH của LHH, theo tôi, vai trò của LHH vẫn là nòng cốt và quyết định nhất. Xác định nhiệm vụ TV, PB&GĐXH là nhiệm vụ cơ bản, chủ yếu quyết định đến vị trí, vai trò, uy tín của LHH. Tiếng nói của LHH đại diện cho đội ngũ trí thức có được nâng lên hay không phần lớn phụ thuộc vào các kết quả TV, PB&GĐXH của LHH. Vì thế LHH cần tập trung đầu tư nhiều cho hoạt động này, đưa hoạt động TV, PB&GĐXH vào nề nếp, chất lượng. Muốn vậy LHH cần tiến hành ngay một số công việc sau đây:   

• Tập trung rà soát, xây dựng dữ liệu chuyên gia trên các lĩnh vực như LHH đã làm trước đây, việc này phải làm thường xuyên để cập nhật, củng cố và có kế hoạch gặp gỡ, trao đổi với đội ngũ này.
• Liên hiệp Hội luôn luôn đầu tư nghiên cứu, chủ động phối hợp với các Sở, ngành, đơn vị liên quan để tham mưu, đề xuất UBND tỉnh giao các nhiệm vụ TV, PB&GĐXH đúng và trúng với tình hình thực tiễn quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
• Liên hiệp Hội chủ động đề xuất UBND tỉnh, Sở Tài chính tạo cơ chế tài chính, môi trường thuận lợi cho hoạt động TV, PB&GĐXH của LHH theo tinh thần Quyết định 14/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư 11/2015/TT-BTC của Bộ Tài chính đã ban hành. 
• Nghiên cứu để củng cố lại Trung tâm TV, PB&GĐXH của LHH để Trung tâm tổ chức, triển khai các hoạt động TV, PB&GĐXH đạt được hiệu quả cao hơn trong thời gian tới. 

III. KẾT LUẬN

Việc nghiên cứu làm thế nào để nâng cao vị trí, vai trò của LHH trong hoạt động TV, PB&GĐXH là một việc khó, bởi nó diễn ra trong khi nhận thức của các ngành, các cấp đối với hoạt động này là chưa đầy đủ, còn nhiều bất cập. Nếu LHH không chủ động đổi mới, sáng tạo để tìm ra hướng đi phù hợp thì sẽ không hoạt động hiệu quả được và từ đó làm cho vị trí, vai trò của LHH sẽ không được nhìn nhận, đánh giá đúng mức trong xã hội, đặc biệt là không tập hợp và phát huy được vị trí, vai trò của đội ngũ trí thức để tham gia vào các hoạt động TV, PB&GĐXH của LHH. Vai trò chủ động, sáng tạo, đổi mới của LHH vẫn là yếu tố cốt lõi quyết định đến việc nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động TV,PB&GĐXH của LHH.